Charkowski Muzeum Historyczne im. M. F. Sumcowa jest bezpośrednim następcą Muzeum Słobód Ukraińskich im. H. S. Skowrody, założonego w 1920 roku, którym w latach 1920-1922 kierował znany ukraiński historyk, etnograf i działacz społeczny, akademik M. F. Sumcow. W latach 1920-1930 muzeum stało się regionalnym centrum badań nad tradycyjnymi i współczesnymi zjawiskami kultury i życia codziennego, a także pierwszym ukraińskim muzeum w Charkowie, które miało na celu szeroką popularyzację osiągnięć kultury narodowej.
Muzeum zostało założone 21 stycznia 1920 roku z inicjatywy znanego działacza społecznego z Charkowa, etnografa, ukraińskiego folklorysty, literaturoznawcy i naukowca w dziedzinie muzealnictwa, profesora Mykoły Fedorowycza Sumcowa. W jego zakładaniu i późniejszej pracy w muzeum uczestniczyli także ukraiński historyk, filozof i jeden z fundatorów Ukraińskiej Akademii Nauk Dmytro Iwanowicz Bahałyj, historyk orientalista i ukrainista Andrij Petrowicz Kowaliwśkyj, oraz badacz kultury ukraińskiej Raїsa Serhiwna Dankowska, która po śmierci Sumcowa pełniła kierownictwo w latach 1923-1929.
Etnograficznym kierunkiem muzeum zajmował się etnograf, dialektolog i folklorysta Dmytro Kostiantynowycz Zelenin, który poświęcał wiele uwagi ukraińskiej etnografii. To właśnie na bazie muzeum rozpoczął gruntowne badania etnografii wschodnich Słowian na zlecenie niemieckich filologów R. Trautmanna i M. Fasmera.
W 1920 roku Mykołę Fedorowycza Sumcowa wybrano na dyrektora muzeum. To on zaproponował strukturę z trzech działów: historycznego, artystycznego i etnograficznego, przy czym etnografia zawsze miała szczególne znaczenie. M. Sumcow planował również utworzenie czwartego działu, poświęconego Tarasowi Szewczenko.
Najcenniejsze eksponaty muzeum to przedmioty związane z Hryhorijem Skoworodą, Tarasem Szewczenko, teatrami charkowskimi oraz wydawnictwami i warsztatami rzemieślniczymi.
Obecnie w kolekcji muzeum znajduje się ponad 300 tysięcy eksponatów, które ilustrują archologiczne dziedzictwo, okres XVII-XX wieku oraz współczesną historię regionu. Muzeum prowadzi znaczną działalność naukową i edukacyjną, będąc jednym z wiodących centrów naukowo-kulturalnych wschodniej Ukrainy. W kolekcji Muzeum im. M. Sumcowa znajdują się także przykłady ceramiki barskiej.
Adres muzeum: 61003, ul. Uniwersytecka 5, Charków, Ukraina
Telefon: (057) 731-35-68 (rezerwacja wycieczek)
Strona internetowa: https://museum.kh.ua/about/schedule.html
